YapmamGerek
Dara Antik Kenti
Müze

Dara Antik Kenti

Dara Antik Kenti, Mardin’in yaklaşık 30 kilometre güneydoğusunda, Oğuz köyündedir. Mardin’den kalkan günübirlik turlarla (kişi başı yaklaşık 1.500 TL) ya da özel aracınızla gidebilirsiniz; bu turlar Deyrulzafaran Manastırı’na ve Mor Gabriel Manastırı’na da uğrar. Giriş ücretsizdir.

Kaya mezarlarının kapıları ve tavanları alçaktır, içeride başınıza dikkat etmeniz gerekir. Sarnıca uzun bir merdivenle inilir; yarıdan sonra basamaklar kayganlaşır, içerisi de karanlık olduğu için güneş gözlüğünü çıkarmak iyi olur. Girişin hemen yanındaki kafede çay, kahve ve bölgede meşhur naneli ayran içerek mola verebilirsiniz.

Dara, MS 6. yüzyılın başında Bizans İmparatoru I. Anastasius tarafından, Sasanilere karşı sınırı korumak için bir garnizon şehri olarak kurulmuştur. Bu yüzden bir dönem imparatorun adıyla Anastasiopolis olarak da anılmıştır. Romalılar buraya gelmeden önce bölgedeki üsleri, bugünkü Nusaybin olan Nisibis’teydi. Kentin adının ise Pers kralı III. Darius’tan geldiği ve Farsçada “geçilmez” anlamı taşıdığı söylenir.

Bugün görülebilen alan, kentin yalnızca küçük bir parçasıdır. Askeri bölüm ve yaşam alanları büyük ölçüde toprak altındadır; ziyaretçilerin gezdiği nekropolün bile şimdiye kadar yalnızca yaklaşık yüzde 5’i kazılmıştır.


Nekropol: Kayalara oyulmuş ölüler şehri

Gezinin ilk bölümü, adı Yunanca “ölüler şehri” anlamına gelen nekropoldür. Kayalara oyulmuş odalar ilk bakışta ev gibi görünse de her biri bir mezar odasıdır. Bir odada iki ile dört arasında mezar bulunur ve tek bir mezara 13 ile 25 arasında kişi defnedilmiştir. Mezarların hepsi, Hristiyan geleneğine uygun olarak doğuya bakar.

Mezar tipleri, gömülen kişinin statüsünü de gösterir. Halk ortak mezar odalarına defnedilirken, kayaya oyulmuş kemerli nişler din adamlarına, daha büyük ve özenli mezarlar ise komutanlara ve soylulara aittir. Kapıların alçak tutulmasının, içeri girenlerin ölülere saygıyla eğilmesi için olduğu anlatılır. Odaların çoğunun kapısı ahşaptı ve zamanla çürüyüp yok oldu; taştan kapısı olan tek mezar odasında yaklaşık 5,5 kilo altınla gömülmüş, büyük olasılıkla zengin bir tüccara ait bir mezar bulunmuştur.

Mezarlardan kemiklerin yanı sıra altın sikkeler, değerli taşlar ve gözyaşı şişeleri çıkmıştır. Ölünün gözlerinin üzerine konan sikkeler, inanışa göre öbür dünyaya geçerken kayıkçı Kharon’a ödenecek ücretti. Gözyaşı şişelerinin hikâyesi ise daha duygusaldır: Kocası savaşa giden kadınlar, döktükleri gözyaşlarını bu küçük şişelerde biriktirir, koca döndüğünde özlemlerinin kanıtı olarak gösterirdi. Koca savaştan dönmezse şişeler onun mezarına bırakılırdı.

Nekropolün en etkileyici yeri, binlerce kişinin kemiklerinin hâlâ yerinde görülebildiği büyük toplu mezar odasıdır. Kemiklerin arasında at kemikleri de vardır; soylu bir kişi öldüğünde, öbür dünyada ona hizmet etmesi için atıyla birlikte gömülürdü. Odanın tavanında, kayaya tek parça hâlinde kusursuzca oyulmuş bir havalandırma bacası bulunur. O dönemin aletleriyle böyle düzgün bir baca açmak, bugün bile hayranlık uyandıran bir işçiliktir.


Sarnıç: Bir evin altındaki 20 metrelik zindan

Gezinin ikinci bölümü, köy halkının “zindan” adını verdiği büyük sarnıçtır. Anastasius döneminde inşa edilen sarnıç, kuşatma zamanlarında kentin su ihtiyacını karşılamak için yapılmıştır. Kentte toplam kaç sarnıç olduğu tam olarak bilinmiyor; bugün gezilebilen tek sarnıç budur. Görünen derinliği yaklaşık 18 metredir, tabandaki kurumuş çamurla birlikte toplam derinliğin 20 metreyi bulduğu düşünülür.

Sarnıcın tavanındaki açıklıklar, yağmur ve kar sularını toplayan kanallara bağlanıyordu. Toplanan su iki üç ay boyunca dinlendirilir, tortu dibe çöktükten sonra temiz su kovalarla yukarı çekilirdi. Duvarlarda, suyun yumuşak Mardin taşını aşındırmaması için su geçirmeyen Horasan harcı kullanılmıştır.

Tavan, taşların birbirine kilitlendiği bir kemer sistemiyle örülmüştür: Üstten gelen yük arttıkça taşlar birbirine daha sıkı oturur. Bu sistemin sağlamlığını gösteren en iyi örnek, bugün sarnıcın tam üstünde içinde insanların yaşadığı bir evin durmasıdır.

Konum

Dara Antik Kenti Nerede?

Harita yükleniyor...
Yol Tarifi Al